Kira dönemi yenilenirken en sık yaşanan tartışma, kiranın ne kadar artırılabileceğidir. Türk Borçlar Kanunu, konut ve çatılı işyeri kiralarında bu konuda açık bir sınır koyar. Bu yazıda yasal artış sınırını, hesaplamanın nasıl yapıldığını ve beş yıldan uzun kira ilişkilerinde neyin değiştiğini anlatıyoruz.
Yasal Sınır: 12 Aylık TÜFE Ortalaması
Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesine göre, konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira dönemindeki artış oranı, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez.
Bu oran her ay TÜİK tarafından açıklanan enflasyon verileriyle birlikte belirlenir. Kira artışında esas alınacak oran, kira döneminin başladığı aydan bir önceki ayın verisidir. Örneğin kira döneminiz Aralık'ta yenileniyorsa, Kasım ayı için açıklanan 12 aylık ortalama oran esas alınır.
Güncel oranla hesaplama yapmak için kira artış oranı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Örnek Hesaplama
Mevcut kira bedeliniz 20.000 TL ve kira döneminizin başladığı ay için açıklanan 12 aylık TÜFE ortalaması yüzde 30 olsun:
- Artış tutarı: 20.000 × 0,30 = 6.000 TL
- Yeni kira: 20.000 + 6.000 = 26.000 TL
Bu örnekteki oran yalnızca hesaplamayı göstermek içindir; gerçek hesapta kira döneminize ait güncel oran kullanılmalıdır.
Sözleşmedeki Oranın Etkisi
- Sözleşmede yasal sınırdan düşük bir oran yazılmışsa, o oran uygulanır.
- Sözleşmede yasal sınırdan yüksek bir oran yazılmışsa, yasal sınır uygulanır; fazlası geçersizdir.
- Sözleşmede hiç oran yoksa, kiraya veren yasal sınırı aşmamak kaydıyla artış talep edebilir. Taraflar anlaşamazsa kira tespit davası gündeme gelir.
Konut kiralarında bir dönem uygulanan yüzde 25 sınırı 2 Temmuz 2024'te sona erdi. Bu tarihten sonra yenilenen kira dönemlerinde konut ve işyeri kiraları için aynı 12 aylık TÜFE ortalaması kuralı geçerlidir.
Beş Yıldan Uzun Kira İlişkileri
Kanun, uzun süredir aynı kiracıda olan taşınmazlar için ayrı bir kural öngörür. Beş yıldan uzun süren kira ilişkilerinde ve her beş yıldan sonraki yeni kira döneminde kira bedeli, hâkim tarafından:
- Bir önceki kira yılının TÜFE ortalaması,
- Kiralananın durumu,
- Emsal kira bedelleri
dikkate alınarak hakkaniyete uygun şekilde belirlenir. Bu durumda kira, TÜFE sınırının üzerinde bir tutara çıkabilir.
Kira Tespit Davası
Kira bedeli üzerinde anlaşılamazsa kira tespit davası açılabilir. Önemli kurallar:
- Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Dava sulh hukuk mahkemesinde görülür.
- Dava yeni kira döneminin başlangıcından en az 30 gün önce açılırsa veya kiraya veren bu süre içinde kiracıya yazılı bildirimde bulunursa, belirlenen kira yeni dönemin başından itibaren geçerli olur.
- Bu şartlar sağlanmazsa belirlenen kira bir sonraki dönemden itibaren uygulanır.
Yabancı Para Cinsinden Kiralar
Kira bedeli yabancı para cinsinden kararlaştırılmışsa, ilk beş yıl boyunca kira bedelinde değişiklik yapılamaz. Beş yıl dolduktan sonra kira bedeli yeniden belirlenebilir. Türk parası ile kira kararlaştırılmasına ilişkin özel mevzuat hükümleri de ayrıca dikkate alınmalıdır.
Sonuç
Kira artışında yasal sınırı bilmek, hem kiracıyı fahiş artış taleplerine karşı korur hem de kiraya verenin haklı talebini sağlam bir zemine oturtur. Kira uyuşmazlıklarına ilişkin ayrıntılar için Bursa kira ve tahliye avukatı sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Nilüfer’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- Kirayı Erken Tahliye: Makul Süre ve Kira Tazminatı
- Depozito (Güvence Bedeli) İadesi: TBK m.342 Uygulaması
- Yeni Malikin Tahliye Davası: Kiracılı Ev Alanların Hakları
- Aidatı Kim Öder: Kiracı mı, Ev Sahibi mi? Yakıt, Asansör ve Tadilat Giderleri
- Alt Kira ve Kira Sözleşmesinin Devri: Ev Sahibinin İzni Şart mı?
- Ev Sahibi Kiracının Evine Girebilir mi? Gezme Hakkı ve Konut Dokunulmazlığı
Sık sorulan sorular
Kira artış oranını kim belirler?
Taraflar sözleşmede bir artış oranı kararlaştırabilir. Ancak konut ve çatılı işyeri kiralarında bu oran, bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasındaki değişimi geçemez. Daha yüksek bir oran yazılmışsa yasal sınır uygulanır.
Konut kiralarındaki yüzde 25 sınırı devam ediyor mu?
Hayır. Konut kiralarında geçici olarak uygulanan yüzde 25 sınırı 2 Temmuz 2024 itibarıyla sona ermiştir. Günümüzde konut ve işyeri kiralarında 12 aylık TÜFE ortalaması sınırı uygulanır.
Ev sahibi yasal sınırın üzerinde artış isterse ne yapmalıyım?
Yasal sınır kadar artışla kiranızı ödemeye devam edebilirsiniz. Fazlası için sizi zorlayamaz. Beş yıldan uzun süren kira ilişkilerinde ise ev sahibi kira tespit davası açarak bedelin emsallere göre belirlenmesini isteyebilir.


