TCK m.2, suçta ve cezada kanunilik ilkesini düzenler: Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez.
Kıyas yasağı (TCK m.2/3)
Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz. Suç ve ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz.
Kıyas nedir?
Kanunda düzenlenmemiş bir olaya, benzer bir olay için öngörülmüş kuralın uygulanmasıdır. Örneğin kanunda yalnızca “çalma” suç sayılmışken, benzer bir fiil olan “ödünç alıp iade etmeme”nin aynı maddeye göre cezalandırılması kıyas olur.
Yorum ile farkı
Ceza hukukunda yorum yasak değildir. Hâkim, kanun metnini:
- Lafzi (sözel),
- Sistematik,
- Tarihsel,
- Amaçsal (teleolojik) yorum yöntemleriyle yorumlayabilir. Ancak yorum, kanun metninin sınırlarını aşamaz.
Önemi
Kanunilik ilkesi, vatandaşların hangi fiillerin suç olduğunu önceden bilebilmesini ve devletin keyfi cezalandırmasının önlenmesini sağlar (Anayasa m.38, AİHS m.7).
İlgili konu için ceza sorumluluğunu kaldıran nedenler yazımıza bakın.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Nilüfer’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- Muhafızın Görevini Kötüye Kullanması Suçu
- Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Suçu (TCK 288)
- Muhafaza (Yedieminlik) Görevini Kötüye Kullanma Suçu (TCK 289)
- Resmen Teslim Olunan Mala Elkonulması ve Bozulması Suçu
- Genital Muayene Suçu ve Cezası (TCK 287)
- Hayvanın Tehlike Yaratabilecek Şekilde Serbest Bırakılması (TCK 177)
Sık sorulan sorular
Ceza hukukunda kıyas yapılabilir mi?
Hayır. Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil kıyas yoluyla suç sayılamaz ve kanunda öngörülmeyen bir ceza verilemez.
Lehe kıyas mümkün mü?
Doktrinde tartışmalıdır; ancak suç ve ceza yaratan kıyas kesinlikle yasaktır.


