Boşanma kararında belirlenen nafaka, yıllar içinde enflasyon ve değişen ihtiyaçlar karşısında yetersiz kalabilir. Kanun bu durumda nafakanın artırılmasına imkân tanır: Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde nafakanın artırılması istenebilir (TMK m.176/4). Bu kural hem eşe ödenen yoksulluk nafakası hem de çocuk için ödenen iştirak nafakası için geçerlidir.
Nafaka artırımı için şartlar
Artırım davasında, önceki karardan bu yana koşulların değiştiğini göstermek gerekir. En sık ileri sürülen gerekçeler:
- Enflasyon: Nafakanın alım gücünün belirgin şekilde düşmesi. Yüksek enflasyon dönemlerinde mahkemeler bunu tek başına önemli bir gerekçe olarak kabul eder.
- Çocuğun büyümesi: Okula başlama, özel ders, kurs, sağlık ve giyim giderlerinin artması.
- Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması: Maaş artışı, yeni iş, terfi, miras veya yeni mal edinimi.
- Nafaka alacaklısının durumunun kötüleşmesi: Hastalık, işsizlik veya beklenmedik giderler.
Nafaka yükümlüsünün yeniden evlenmesi veya yeni çocuk sahibi olması, ödeme gücünü etkilediği ölçüde dikkate alınır; ancak çocuğun ihtiyaçlarını karşılama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Nafaka nasıl hesaplanır?
Kanunda sabit bir formül yoktur. Hâkim;
- Nafaka alacaklısının makul ihtiyaçlarını (barınma, beslenme, eğitim, sağlık),
- Nafaka yükümlüsünün gelirini ve ödeme gücünü,
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumunu,
- Önceki nafaka kararından bu yana geçen süreyi ve enflasyon oranını
birlikte değerlendirerek yeni bir tutar belirler. Pratikte önceki nafaka, aradan geçen sürede açıklanan TÜFE veya ÜFE oranında güncellenir ve bunun üzerine değişen ihtiyaçlara göre ek artış yapılır. Tahmini bir hesap için nafaka hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Yıllık artış oranı
Mahkeme, yeni nafakayı belirlerken gelecek yıllar için otomatik yıllık artış da öngörebilir (örneğin “her yıl TÜFE oranında artırılsın”). Bu yöntem, her yıl yeniden dava açma ihtiyacını azaltır. Kararda böyle bir oran yoksa, artırım davasında bunun da talep edilmesi önerilir.
Dava süreci
- Görevli mahkeme: Aile mahkemesi (bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla).
- Arabuluculuk: Zorunlu değildir.
- Taraflar: İştirak nafakasında, çocuk reşit değilse dava velayet sahibi ebeveyn tarafından açılır.
- Araştırma: Mahkeme tarafların ekonomik ve sosyal durumunu kolluk aracılığıyla araştırır, SGK ve banka kayıtlarını getirtir.
- Süre: Dosyanın yoğunluğuna göre genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında sonuçlanır.
Deliller
- Çocuğun okul, kurs, servis ve sağlık giderlerine ilişkin faturalar ve makbuzlar,
- Nafaka yükümlüsünün maaş bordrosu, SGK kayıtları, tapu ve araç kayıtları, sosyal medya paylaşımları (yaşam standardını gösteren),
- Nafaka alacaklısının gelir ve gider durumu,
- Kira sözleşmesi ve faturalar.
Artış hangi tarihten itibaren geçerli?
Mahkemenin belirlediği yeni nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren geçerli olur. Karar kesinleşmeden de artırılmış nafaka için icra takibi yapılabilir. Dava süresince eski nafakanın ödenmesine devam edilir.
Nafaka yükümlüsü açısından
Nafaka ödeyen taraf da koşulları değişirse, örneğin işini kaybetmiş veya geliri ciddi şekilde düşmüşse nafaka azaltma davası açabilir. Ödenmeyen nafaka için ise icra takibi yapılabilir; bkz. nafaka alacağı icra takibi.
Dilekçe hazırlamak için nafaka artırım dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz. Bursa aile mahkemelerindeki nafaka davaları için Bursa nafaka avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Nilüfer’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat: Şartlar, Miktar ve Yargıtay Kriterleri
- İddet Müddeti Nedir? Boşanan Kadın İçin 300 Günlük Bekleme Süresi
- Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma (TMK 163)
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? Zorunlu Maddeler
- Evliliğin İptali (Butlan) Davası: Mutlak ve Nisbi Butlan Sebepleri
- Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma (TMK 162)
Sık sorulan sorular
Nafaka artırım davası ne zaman açılabilir?
Tarafların mali durumu veya ihtiyaçları değiştiğinde ya da enflasyon nedeniyle nafaka yetersiz kaldığında.
Kararda artış oranı varsa yine dava açılabilir mi?
Evet. Belirlenen artış ihtiyaçları karşılamıyorsa ve koşullar değişmişse dava açılabilir.
Artırılan nafaka hangi tarihten itibaren ödenir?
Kural olarak artırım davasının açıldığı tarihten itibaren.
Nafaka artırım davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. Aile hukukundan doğan bu uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunlu değildir.


