info@canata.av.trNilüfer / Bursa
Gayrimenkul Hukuku

Ortaklığın Giderilmesi Davası (İzale-i Şuyu): Arabuluculuk, Aynen Taksim ve Satış

Hisseli taşınmaz ve miras kalan mallarda ortaklığın giderilmesi: zorunlu arabuluculuk, görevli ve yetkili mahkeme, aynen taksim, satış, muhdesat, masraflar ve dava süresi.

Yazar: Av. Ömer Sefa CanataGüncelleme: 17 Kasım 20263 dk okuma

Ortaklığın giderilmesi (eski adıyla izale-i şuyu) davası, birden fazla kişiye ait olan bir taşınmazın veya taşınır malın ortaklığının sona erdirilmesi için açılır. En sık miras kalan evlerde, arsalarda ve tarlalarda karşımıza çıkar. Her paydaş, diğer paydaşların rızası olmadan bu davayı açabilir (TMK m.698). Paydaşlar ortaklığın belirli bir süre devam etmesini geçerli bir sözleşmeyle kararlaştırmadıkça, mahkeme ortaklığı mutlaka giderir. Tartışma çoğu zaman ortaklığın nasıl giderileceği üzerinedir.

1. Adım: Zorunlu arabuluculuk

1 Eylül 2023’ten itibaren ortaklığın giderilmesi davasından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.

  1. Paydaşlardan biri, adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurur.
  2. Tapudaki tüm paydaşlar, ölmüş paydaşlar varsa onların mirasçıları görüşmeye davet edilir.
  3. Taraflar anlaşırsa anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belge ilam niteliğindedir; buna dayanarak tapuda işlem yapılabilir.
  4. Anlaşma sağlanamazsa arabuluculuk son tutanağı ile dava açılır.

Arabuluculukta konuşulabilecek başlıca çözümler şunlardır:

  • Aynen taksim: Taşınmazın paylara göre bölünmesi,
  • Bir paydaşın diğerlerinin paylarını satın alması,
  • Taşınmazın taraflarca piyasada birlikte satılması ve bedelin paylaşılması.

İhale yoluyla yapılan satışlarda taşınmaz çoğu zaman piyasa değerinin altında satılır. Bu yüzden arabuluculuk aşamasında anlaşmak, paydaşların hepsi için genellikle daha kârlıdır.

2. Adım: Dava

  • Görevli mahkeme: Sulh hukuk mahkemesi.
  • Yetkili mahkeme: Taşınmazlarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi.
  • Taraflar: Dava, tapudaki tüm paydaşlara karşı açılır. Ölmüş paydaş varsa mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınması ve mirasçıların davaya katılması gerekir.
  • Keşif ve bilirkişi: Mahkeme taşınmazda keşif yapar, bilirkişiyle değer ve bölünebilirlik incelemesi yaptırır.

Paylaşma yöntemleri

  1. Aynen taksim (öncelikli yol): Taşınmaz bölünebiliyorsa ve bölünmesi değer kaybına yol açmıyorsa paylara göre ayrılır. Geniş tarlalar ve bahçeler buna örnektir. Tarım arazilerinde asgari parsel büyüklüğü sınırı aynen taksimi engelleyebilir.
  2. Satış yoluyla ortaklığın giderilmesi: Aynen taksim mümkün değilse veya değeri ciddi şekilde düşürecekse mahkeme satışa karar verir. Apartman daireleri, küçük arsalar ve tek bir evden oluşan miras mallarında genellikle bu yol uygulanır.

Satış kararı kesinleşince satış memurluğu taşınmazı elektronik ihaleyle satar. Bütün paydaşlar kabul ederse ihale yalnızca paydaşlar arasında da yapılabilir. Satış bedeli, giderler düşüldükten sonra paydaşlara payları oranında ödenir.

Muhdesat: Taşınmaz üzerinde yapı varsa

Paydaşlardan biri ortak arsaya ev yapmış, ağaç dikmiş veya eklenti inşa etmişse bu yapıların kime ait olduğu önce tespit edilmelidir. Aksi halde yapıyı yapan paydaş, yapının değerini diğerleriyle paylaşmak zorunda kalabilir. Bunun için muhdesatın aidiyetinin tespiti davası açılır ve ortaklığın giderilmesi davasında bu dava bekletici sorun yapılır.

Masraflar ve vekâlet ücreti

Ortaklığın giderilmesi davalarında yargılama giderleri ve harçlar kural olarak paydaşların payları oranında paylaştırılır. Davayı açan paydaş masrafları baştan karşılar, karar kesinleşince diğer paydaşlardan payları oranında tahsil edebilir. Satış halinde satış giderleri de bedelden düşülür.

Dava açmadan önce bilinmesi gerekenler

  • Payınızı başkasına satmak istiyorsanız diğer paydaşların önalım (şufa) hakkı olduğunu unutmayın; payınızı yabancıya sattığınızda paydaşlar satışı öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay (her hâlde satıştan itibaren 2 yıl) içinde dava açarak payı aynı bedelle alabilir.
  • Paydaşlardan biri taşınmazı tek başına kullanıyorsa, diğerleri ayrıca ecrimisil (haksız işgal tazminatı) isteyebilir.
  • Tapu kaydındaki hacizler ve ipotekler satıştan sonra satış bedeline yansır; bu kayıtlar baştan incelenmelidir.

Bursa ve Mudanya’daki hisseli taşınmazlarda arabuluculuk ve dava süreçlerini takip ediyoruz. Ayrıntılı bilgi için Bursa gayrimenkul avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Hukuki destek

Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Nilüfer’deki büromuzla görüşebilirsiniz:

Sık sorulan sorular

Ortaklığın giderilmesi davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. 1 Eylül 2023’ten bu yana taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalarda dava şartı olarak arabuluculuğa başvurmak zorunludur.

Ortaklığın giderilmesi davası ne kadar sürer?

Paydaş sayısına, tebligat ve mirasçılık belgesi durumuna göre değişir; ortalama 1–2 yıl sürebilir.

Satış sonrası bedel nasıl paylaşılır?

Satış bedeli, masraflar düşüldükten sonra paydaşlar arasında tapudaki payları oranında dağıtılır.

Paydaşlardan biri davaya karşı çıkarsa dava reddedilir mi?

Hayır. Her paydaş, diğerlerinin rızası olmadan ortaklığın giderilmesini isteyebilir. Ortaklığı sürdürme yönünde geçerli bir sözleşme yoksa mahkeme ortaklığı giderir.

Av. Ömer Sefa Canata
Av. Ömer Sefa Canata

Bursa Barosu (Sicil No 4990). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; 2017’den bu yana Bursa’da avukat.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki mütalaa değildir. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut durumunuz için mutlaka bir avukattan görüş alın.
Randevu

Bursa’da bir avukatla görüşün

Hukukta pek çok hak, kısa sürelere bağlıdır. Süre dolmadan arayın, WhatsApp’tan yazın ya da Nilüfer’deki büromuzda görüşme ayarlayalım.

WhatsApp'tan yazın