Umut hakkı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadıyla geliştirilen ve müebbet hapis cezası alan kişilerin bir gün salıverilme umudunun bulunması gerektiğini ifade eden ilkedir.
AİHM kararları
- Vinter ve Diğerleri / Birleşik Krallık (2013): Müebbet hapis cezasının yeniden değerlendirilme imkânı olmadan infazı, AİHS m.3’ü (işkence ve kötü muamele yasağı) ihlal eder.
- Gurban / Türkiye (2014) ve benzeri kararlar: Koşullu salıverilmesi mümkün olmayan ağırlaştırılmış müebbet cezaları için ihlal kararı.
İlkenin içeriği
- Hükümlünün cezasının belirli bir süre sonra (genellikle 25 yıl) yeniden değerlendirilmesi,
- Hükümlünün değişip değişmediğinin incelenmesi,
- Salıverilme ihtimalinin gerçek olması.
Türkiye’de durum
Türk hukukunda bazı suçlardan verilen ağırlaştırılmış müebbet cezalarında koşullu salıverilme uygulanmaz. Bu durum AİHM içtihadı karşısında tartışılmaya devam etmektedir.
Ayrıntılar için müebbet kaç yıl yatar yazımıza bakın.
Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Nilüfer’deki büromuzla görüşebilirsiniz:
Bunlar da ilginizi çekebilir
- İntihara Yönlendirme Suçu ve Cezası (TCK 84)
- Yabancıların Yurt Dışında İşlediği Suçların Türkiye’de Yargılanması (TCK 12)
- Suçluların İadesi (Geri Verilmesi) Şartları (TCK 18)
- Türkiye Vatandaşının Yurt Dışında Suç İşlemesi ve Yargılanması (TCK 11)
- Başkasına Ait Kimlik veya Kimlik Bilgilerinin Kullanılması Suçu (TCK 268)
- Gizliliğin İhlali Suçu ve Cezası (TCK 285)
Sık sorulan sorular
Umut hakkı nedir?
Müebbet hapis cezası alan kişinin belirli bir süre sonra cezasının yeniden değerlendirilmesi ve salıverilme ihtimalinin bulunması gerektiğine ilişkin AİHM ilkesidir.
Türkiye’de umut hakkı tanınmış mı?
Koşullu salıverilmesi mümkün olmayan ağırlaştırılmış müebbet cezaları bakımından AİHM ihlal kararları vermiş, konu tartışılmaya devam etmektedir.


