info@canata.av.trNilüfer / Bursa
Ceza Hukuku

Uzlaştırma Nedir? Hangi Suçlarda Uygulanır, Süreç Nasıl İşler? (CMK 253)

Ceza hukukunda uzlaştırma: kapsamdaki ve kapsam dışı suçlar, uzlaştırma teklifi, uzlaştırmacının görevi, süre, edim, uzlaşma raporu, sonuçları ve adli sicil.

Yazar: Av. Ömer Sefa CanataGüncelleme: 17 Kasım 20264 dk okuma

Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak uyuşmazlığı ceza yargılamasına gerek kalmadan çözmesini sağlayan bir yoldur. Düzenlemesi Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 253 ila 255. maddelerindedir. Kapsamdaki bir suçta uzlaştırma yapılması zorunludur: Savcı veya mahkeme, uzlaştırma denenmeden kamu davası açamaz ya da hüküm kuramaz.

Hangi suçlar uzlaştırma kapsamında?

1. Soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı suçlar. Örneğin basit hakaret, basit tehdit, mala zarar verme gibi şikâyete tabi suçlar (cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar hariç). Hangi suçların şikâyete bağlı olduğunu şikâyete bağlı suçlar yazımızda listeledik.

2. Şikâyete bağlı olmasa da kanunda ayrıca sayılan suçlar:

  • Kasten yaralama (TCK 86; ağır neticeli haller ve kanunda istisna tutulan nitelikli hal hariç),
  • Taksirle yaralama (TCK 89),
  • Tehlikeli maddelerin izinsiz olarak başkasına verilmesi (TCK 194),
  • Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116),
  • Basit hırsızlık (TCK 141),
  • Basit dolandırıcılık (TCK 157),
  • Bilişim sistemine girme ve verileri bozma suçlarının bazı halleri,
  • Fikri ve sınai haklara ilişkin bazı suçlar,
  • Diğer kanunlarda uzlaştırmaya tabi olduğu belirtilen suçlar.

Hangi suçlarda uzlaştırma yapılmaz?

  • Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar,
  • Kapsamdaki suçla birlikte aynı fiille kapsam dışı bir suç da işlenmişse,
  • Kanunda uzlaştırma dışında tutulan diğer haller (örneğin önödeme kapsamındaki suçlar ve etkin pişmanlık hükmü bulunan bazı suçlar).

Kapsamı belirlerken suçun hangi maddeden nitelendirildiği belirleyicidir. Aynı olay, savcılıkta basit yaralama olarak başlayıp silahla yaralama olarak nitelendirilirse uzlaştırma imkânı değişebilir.

Uzlaştırma süreci nasıl işler?

  1. Dosyanın gönderilmesi: Savcı, soruşturma kapsamdaki bir suçla ilgiliyse dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Kovuşturma aşamasında uzlaştırma yapılmamış olduğu anlaşılırsa mahkeme de dosyayı uzlaştırmaya gönderir (CMK m.254).
  2. Uzlaştırmacının atanması: Büro, listedeki uzlaştırmacılardan birini (avukat veya hukuk eğitimi almış kişi) görevlendirir. Uzlaştırmacının ücreti kural olarak Hazine tarafından karşılanır.
  3. Teklif: Uzlaştırmacı, taraflara uzlaştırma teklifinde bulunur. Teklif edilen kişi 3 gün içinde cevap vermezse teklifi reddetmiş sayılır.
  4. Görüşmeler: Taraflar ayrı ayrı veya birlikte dinlenir. Taraflar avukatlarıyla katılabilir. Mağdur veya şüpheli çocuksa kanuni temsilcisi de sürece katılır.
  5. Rapor: Süreç sonunda uzlaştırmacı, uzlaşma sağlanıp sağlanmadığını ve varsa edimi gösteren uzlaştırma raporunu savcılığa veya mahkemeye sunar.

Süre: Uzlaştırmacı, belgeleri aldığı tarihten itibaren kural olarak 30 gün içinde işlemi tamamlar. Savcı bu süreyi en fazla 20 gün uzatabilir.

Edim: Uzlaşmanın karşılığı ne olabilir?

Taraflar uzlaşmayı bir edime bağlayabilir. En sık görülen edimler şunlardır:

  • Mağdurun maddi ve manevi zararının tazminat olarak ödenmesi,
  • Özür dilenmesi,
  • Bir kamu kurumuna veya hayır kurumuna bağış yapılması,
  • Belirli bir davranışta bulunma veya bulunmama taahhüdü.

Edimsiz uzlaşma da mümkündür; taraflar karşılıksız olarak uzlaştıklarını bildirebilir.

Uzlaşmanın sonuçları

  • Edim derhal yerine getirilirse: Soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; kovuşturma aşamasında dava düşer.
  • Edim ileri tarihte veya taksitle yerine getirilecekse: Savcı kamu davasının açılmasını erteler. Edim tamamlanınca kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
  • Edim yerine getirilmezse: Kamu davası açılır veya yargılamaya devam edilir.
  • Uzlaşma sağlanamazsa: Soruşturma ve kovuşturma normal şekilde sürer.

Uzlaşma sonucu verilen kararlar adli sicile (sabıka kaydına) işlenmez. Uzlaştırma sürecindeki beyanlar ve belgeler, başka bir soruşturma veya kovuşturmada delil olarak kullanılamaz. Bu nedenle taraflar görüşmelerde rahatça konuşabilir.

Uzlaştırmanın avantajları

  • Yıllar sürebilecek yargılama yerine birkaç hafta içinde sonuç alınır.
  • Şüpheli için sabıka kaydı oluşmaz; memuriyet, askerlik ve yurt dışı başvurularında olumsuz etki doğmaz.
  • Mağdurun zararı hızlı ve kesin biçimde karşılanır; ayrıca hukuk davası açma ihtiyacı azalır.

Dikkat edilmesi gerekenler

Uzlaşma belgesi imzalandıktan sonra geri dönülemez. Bu nedenle edimin miktarı, ödeme takvimi ve ödenmezse ne olacağı açıkça yazılmalıdır. Mağdur açısından, ileride ayrı bir tazminat davası açılıp açılamayacağı da anlaşmada netleştirilmelidir.

Bursa’da uzlaştırma süreçlerinde şüpheli, sanık ve mağdur vekilliği yapıyoruz. Ceza yargılamasıyla ilgili diğer konular için Bursa ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Hukuki destek

Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Nilüfer’deki büromuzla görüşebilirsiniz:

Sık sorulan sorular

Hangi suçlar uzlaştırma kapsamında?

Şikâyete bağlı suçlar ile kanunda ayrıca sayılan kasten yaralamanın bazı halleri, taksirle yaralama, basit hırsızlık, basit dolandırıcılık, konut dokunulmazlığının ihlali gibi suçlar.

Cinsel suçlar uzlaştırmaya tabi mi?

Hayır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar uzlaştırma kapsamı dışındadır.

Uzlaştırma teklifine ne kadar sürede cevap verilmeli?

Teklif edilen kişi 3 gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.

Uzlaştırma süreci ne kadar sürer?

Uzlaştırmacı dosyayı aldığı tarihten itibaren kural olarak 30 gün içinde süreci tamamlar; bu süre en fazla 20 gün uzatılabilir.

Uzlaşmada edim yerine getirilmezse ne olur?

Kamu davası açılır veya kovuşturmaya devam edilir.

Uzlaşma adli sicile işler mi?

Hayır. Uzlaşma sonucu verilen kararlar sabıka kaydında görünmez.

Av. Ömer Sefa Canata
Av. Ömer Sefa Canata

Bursa Barosu (Sicil No 4990). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; 2017’den bu yana Bursa’da avukat.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki mütalaa değildir. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut durumunuz için mutlaka bir avukattan görüş alın.
Randevu

Bursa’da bir avukatla görüşün

Hukukta pek çok hak, kısa sürelere bağlıdır. Süre dolmadan arayın, WhatsApp’tan yazın ya da Nilüfer’deki büromuzda görüşme ayarlayalım.

WhatsApp'tan yazın