info@canata.av.trNilüfer / Bursa
Ceza Hukuku

Adli Sicil Kaydı Ne Zaman Silinir? Sabıka Kaydı ve Arşiv Kaydı Farkı

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’na göre adli sicil kaydının arşive alınması, arşiv kaydının silinmesi, HAGB ve uzlaşmanın sicile etkisi, memnu hakların iadesi, e-Devlet sabıka kaydı ve memuriyete etkisi.

Yazar: Av. Ömer Sefa CanataGüncelleme: 17 Kasım 20264 dk okuma

Adli sicil, halk arasındaki adıyla sabıka kaydı, Türk mahkemelerince verilen kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının kaydedildiği sistemdir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ile düzenlenir. İş başvurusu, memuriyet, silah ruhsatı, vize ve bazı meslek izinlerinde adli sicil belgesi istendiği için kaydın ne zaman ve nasıl silineceği önemlidir. Sistemde iki ayrı aşama vardır: adli sicil kaydı ve arşiv kaydı.

Adli sicil kaydı nedir?

Kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir. Kişi e-Devlet’ten aldığı adli sicil kaydı belgesinde bu kayıtları görür. Kayıtta mahkûmiyetin hangi suçtan, hangi mahkemece ve ne kadar cezayla verildiği yer alır.

Adli sicil kaydından arşiv kaydına geçiş

Adli sicil kaydı aşağıdaki hallerde silinerek arşiv kaydına alınır:

  • Cezanın infaz edilmesi (hapis cezasının çekilmesi veya adli para cezasının ödenmesi),
  • Ceza zamanaşımının dolması,
  • Kanun değişikliği veya af ile suçun ya da cezanın ortadan kalkması,
  • Ertelenen cezalarda denetim süresinin iyi halle tamamlanması.

İnfaz tamamlandığında arşive alma işlemi kural olarak kendiliğinden yapılır. Ancak uygulamada kaydın hâlâ görünmesi durumunda Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne veya infaz savcılığına başvurulabilir.

Arşiv kaydı nedir, kimler görebilir?

Arşiv kaydı, kişinin kendi başvurusuyla aldığı adli sicil belgesinde görünmez. Yani infazı tamamlanan bir mahkûmiyet, e-Devlet’ten alınan belgede “kaydı yoktur” şeklinde görünür. Ancak arşiv kaydı;

  • Soruşturma ve kovuşturma kapsamında yargı mercileri,
  • Kanunda sayılan sınırlı amaçlarla bazı kamu kurumları (örneğin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapan birimler)

tarafından görülebilir. Bu nedenle arşiv kaydı, özel sektördeki iş başvurularını kural olarak etkilemez; ancak bazı kamu görevlerine girişte dikkate alınabilir.

Arşiv kaydı ne zaman tamamen silinir?

Arşiv kaydı, kanunda öngörülen sürelerin dolmasıyla tamamen silinir. Süreler, cezanın türüne ve suçun niteliğine göre değişir: Hapis cezası dışındaki yaptırımlarda daha kısa, hapis cezalarında daha uzun süreler uygulanır. Devletin güvenliğine karşı suçlar, kamu güvenliği ve bazı ağır suçlara ilişkin kayıtlar ise çok daha uzun süre saklanır. Kişinin ölümü halinde kayıtlar silinir. Kendi dosyanız için kesin süreyi hesaplarken kararın ve infazın tarihlerine bakılmalıdır.

Sicile işlemeyen kararlar

  • Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): HAGB kararları adli sicile değil, bu amaçla tutulan özel bir sisteme kaydedilir. Kişinin aldığı adli sicil belgesinde görünmez. Denetim süresi iyi halle geçerse dava düşer ve kayıt silinir.
  • Uzlaşma: Uzlaşma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararları sabıka kaydına işlenmez. Bkz. uzlaştırma nedir.
  • Kovuşturmaya yer olmadığı ve beraat kararları sicile işlenmez.
  • Yabancı mahkeme kararları yalnızca kanundaki şartlarla sicile kaydedilir.

Memnu hakların iadesi

Bazı mahkûmiyetler, cezanın infazından sonra da kişinin kamu görevine girme gibi haklarını sınırlar. Bu yasakların kalkması için, cezanın infazının tamamlanmasından itibaren kanundaki sürenin geçmesi ve bu sürede yeni bir suç işlenmemesi halinde, mahkemeden memnu hakların iadesi istenebilir (5352 s. K. m.13/A). Karar verilirse yasaklar ortadan kalkar; ancak kayıt arşivde kanuni süre boyunca kalmaya devam eder.

Memuriyete etkisi

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda sayılan zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma gibi suçlardan mahkûmiyet, affa uğramış olsa bile memuriyete engel olabilir. Bazı kamu görevlerinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapıldığından arşiv kaydı da dikkate alınabilir. Ayrıntılar için memuriyetten çıkarılma ve dönme şartları yazımıza bakın.

Adli sicil belgesi nasıl alınır?

  • e-Devlet: “Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) Sorgulama” hizmetinden barkodlu belge alınabilir. Belgeyi hangi kuruma vereceğinizi seçmeniz gerekir.
  • Adliye: Adli sicil birimlerine kimlikle başvurularak alınabilir.
  • Yurt dışı: Konsolosluklar aracılığıyla başvuru yapılabilir.

Kayıt silinmediyse ne yapılır?

Süreler dolduğu halde kayıt silinmemişse, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne veya ilgili Cumhuriyet başsavcılığına dilekçeyle başvurulabilir. Örnek için adli sicil kaydının silinmesi dilekçesi sayfamıza bakabilirsiniz. Bursa’daki infaz ve adli sicil işlemleri için Bursa ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Hukuki destek

Bu konuda Bursa’da avukat desteğine ihtiyacınız varsa Nilüfer’deki büromuzla görüşebilirsiniz:

Sık sorulan sorular

Sabıka kaydı ne zaman silinir?

Cezanın infazıyla adli sicil kaydı silinip arşiv kaydına alınır; arşiv kaydı ise kanundaki sürelerin dolmasıyla tamamen silinir.

Arşiv kaydı e-Devlet’te görünür mü?

Kişinin kendi başvurusuyla aldığı adli sicil belgesinde görünmez; ancak yargı mercileri ve kanunda sayılan kurumlar görebilir.

HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?

Hayır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları adli sicile değil, bu amaçla tutulan özel bir sisteme kaydedilir ve yalnızca yargı mercileri görebilir.

Memnu hakların iadesi ne işe yarar?

Mahkûmiyet nedeniyle yoksun kalınan bazı hakların, örneğin kamu görevine girme gibi, yeniden kazanılmasını sağlar.

Av. Ömer Sefa Canata
Av. Ömer Sefa Canata

Bursa Barosu (Sicil No 4990). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; 2017’den bu yana Bursa’da avukat.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki mütalaa değildir. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut durumunuz için mutlaka bir avukattan görüş alın.
Randevu

Bursa’da bir avukatla görüşün

Hukukta pek çok hak, kısa sürelere bağlıdır. Süre dolmadan arayın, WhatsApp’tan yazın ya da Nilüfer’deki büromuzda görüşme ayarlayalım.

WhatsApp'tan yazın