Ceza hukuku, hangi davranışların suç sayılacağını ve bunlara hangi yaptırımların uygulanacağını belirler. Bir ceza dosyasında savunmanın gücü çoğu zaman bu temel kavramların doğru uygulanmasına bağlıdır.
Temel ilkeler
- Kanunilik: Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil nedeniyle ceza verilemez; suç ve ceza hükümleri kıyasla genişletilemez.
- Lehe kanun: Fiilden sonra yürürlüğe giren kanunlardan failin lehine olanı uygulanır. 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun’un dolandırıcılık ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin değişiklikleri bu açıdan önemlidir.
- Masumiyet karinesi: Suçluluğu kesin hükümle sabit olana kadar kimse suçlu sayılamaz.
- Şüpheden sanık yararlanır.
Kusurluluğun dereceleri
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Doğrudan kast | Bilerek ve isteyerek |
| Olası kast | Sonucu öngörüp “olursa olsun” diyerek |
| Bilinçli taksir | Sonucu öngörüp gerçekleşmeyeceğine güvenerek |
| Taksir | Özen yükümlülüğüne aykırılıkla, öngörmeden |
Teşebbüs ve iştirak
Fail suçu tamamlayamazsa teşebbüsten sorumlu olur ve cezası indirilir; gönüllü vazgeçerse teşebbüsten cezalandırılmaz. Birden fazla kişinin katıldığı suçlarda müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme ayrımı cezayı belirler.
Cezayı ortadan kaldıran veya azaltan nedenler
Meşru müdafaa, hakkın kullanılması, ilgilinin rızası, zorunluluk hâli, cebir ve tehdit, haksız tahrik, akıl hastalığı, yaş küçüklüğü ve hata.
Yargılama
Ceza yargılaması soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki aşamadan oluşur. Sürecin uygulamadaki işleyişi ve savunmanın her aşamadaki rolü için Bursa ceza avukatı sayfamıza, gözaltındaki haklar için gözaltında haklarım nelerdir yazımıza bakabilirsiniz.
Ceza Hukuku rehberleri
- İnternetten veya Sosyal Medyadan Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu (TCK 134)
- Kontrollü Teslimat Kararı ve Uygulaması
- Marka Hakkına Tecavüz Suçu: Ceza Soruşturması Süreci
- Muhbir Tanık (İhbarcı / X Tanık) ve Dinlenmesi
- Ses, Fotoğraf ve Görüntü Kayıtlarının Karşılaştırılması ve Analizi
- Ceza Muhakemesinde İkrar
- Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi
- Uyuşturucu Ticaretinin Üç veya Daha Fazla Kişi Tarafından İşlenmesi (TCK 188/5)
- Üst Araması Nedir? Nasıl Yapılır?
- Uyarlama (Mahkûmiyet Hükmünde Değişiklik) Yargılaması
- Uyuşturucu Suçlarında Denetimli Serbestlik ve İhlali
- Ceza Muhakemesinde Savunma Hakkı
- Ceza Muhakemesinde Basit Yargılama Usulü (CMK 251)
- Ceza Muhakemesinde Seri Muhakeme Usulü (CMK 250)
- Adli Arama, Önleme Araması ve Delillerin Değeri
- Haksız Rekabet Suçu ve Cezası (TTK 62)
- Örgüte Silah Sağlama Suçu ve Cezası (TCK 315)
- Tehlikeli Maddelerin İzinsiz Bulundurulması veya El Değiştirmesi (TCK 174)
Hizmet verdiğimiz bölgeler
Sık sorulan sorular
Kast ile taksir arasındaki fark nedir?
Kast, suçun unsurlarının bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Taksir ise dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle sonucun öngörülmeden gerçekleşmesidir. Taksirli suçlar kural olarak daha hafif cezalandırılır.
Haksız tahrik cezayı nasıl etkiler?
Haksız bir fiilin yol açtığı hiddet veya şiddetli elemin etkisiyle suç işleyen kişinin cezasında kanunda belirtilen oranlarda indirim yapılır.
Dava zamanaşımı nedir?
Suçun cezasının üst sınırına göre belirlenen süre içinde kesin hüküm verilmezse kamu davası düşer. Zamanaşımını kesen işlemler süreyi uzatır.



